Pedodonti
  Koruyucu Tedaviler

PedodontiÇocuklar ağız bakımına yetişkinler kadar dikkat edemediğinden ve süt dişleri normal dişlere oranla daha organik bir yapıya sahip olduğundan çürüğe daha yatkındırlar. Okul öncesi çocuklarda diş fırçalama için bir teknik uygulatmak çok zordur. Bu yaşlarda önemli olan, çocuğa diş fırçalama alışkanlığı kazandırmaktır. Çocuklar diş fırçalarken çoğu zaman dişlerin görünen veya kolay ulaşılan yüzlerini fırçalar. Oysa çürüklerin önlenmesi için dişlerin ara yüzleri ve çiğneyici yüzeylerinin de temizlenmesi gerekir. Bu nedenle fırçalama okul çağına kadar anne-baba yardımı ve kontrolünde olmalıdır.

Çocuğun diş fırçası, yaşına ve ağız büyüklüğüne uygun olmalıdır. Sabah kahvaltısı sonrası ve gece yatmadan önce, sadece üçer dakikalık etkili bir fırçalama işlemi yeterlidir. Her iyi alışkanlık gibi diş fırçalama alışkanlığı da çocukluk döneminde kazanılması gereken bir alışkanlıktır.

Bebeklik döneminde ve üç yaşına kadar çocuklarda diş macunu kullanımı önerilmez. Diş macunu kullanımına üç yaşından sonra başlanmalıdır; ve çocuklara özel diş macunları tercih edilmelidir.

Özellikle annelerin sıklıkla yaptığı bir hata emzik ya da biberonu şeker, reçel vb. gibi gıdalara batırarak çocuklara uyumdan önce vermeleridir. Çocuklar bu biberonla uyku boyunca kalır ve ağızda sürekli şeker varlığı süt dişlerinde çürüklere neden olur. Bu çürüklere biberon çürüğü denir.


Çürük oluşmasını önleyen tedavilere koruyucu tedaviler denir. Bunlardan biri fissür ötücü diğeri ise flor uygulnmasıdır.

Fissur Sealant (Fissür Örtücü)
Diş çürükleri genellikle azı ve küçükazı dişlerinin, çiğneyici yüzlerinde bulunan "fissür" adı verilen oluklarda başlar.Sıvı bir dolgu olan Fissür örtücü ile bu olukların üzeri kapatılıp, o bölgeye mikrop, yemek artığı vs. nin sızması engellenerek çürük başlaması önlenir. Bu işlem, 6 yaşından itibaren çıkan kalıcı azı ve küçükazı dişlerine de uygulanabilir. Yapılan klinik uygulamalar sonucunda bu yöntemle yapılan tedavilerda çürük oluşumunun %70-80 oranında azaldığı görülmüştür.

Flor Uygulaması
Çürüğü engellemenin başka bir yolu da dişlere topikal (yüzeysel) flor uygulamasıdır. Bu şekilde dişlerin çürüklere karşı direncinin artırılması amaçlanır. Bilindiği gibi flor tüm ağız bakım ürünlerinde de bulunan bir maddedir. Diş hekimleri tarafından kullanılan formu özellikle diş çürüğüne yatkın bireylerde belli periyotlarla uygulandığında çürüklerin oluşmasını engellemeye yönelik sonuçlar vermektedir. Uygulama sıklığı ve miktarı uzmanlar tarafından bireyin yaşına ve çürük oluşum riskine göre belirlenmektedir.


Bebeklerde Diş Sağlığı

İlksüt dişleri 6.-12. ay arasında çıkmaya başlar ve 2.5 yaşında tamamlanır. Bazı çocuklarda erken yada geç diş çıkarma söz konusu olabilir. Bu sapmalar 3-6 ay arasında normal kabul edilir.

Bebek 6-8 aylıkken, (yani ilk dişler ağızda göründüğünde) temizleme işlemi başlamalıdır. Sabah kahvaltısı sonrası ve gece yatmadan önce dişleri (en azından çiğneme yüzeylerini) temiz bir tülbent ya da gazlı bezi ıslatarak silmek, temizlemek yerinde olur. Süt dişleri toplam 20 tanedir.

Süt dişlerinin aralarının açık olması normaldir. Bunun nedeni yerlerine gelecek daimi dişlere yer sağlamaktır.
Süt dişlerinde de çürük oluşabilir.
Bu çürüklerinde mutlaka tedavi edilmesi gerekir. "nasıl olsa yerine yenileri gelecek" yanılgısına düşülmemelidir.
Süt dişleri iltihaplanmış ise önce kanal tedavisi denenmeli, mümkün olmazsa diş çekilmelidir.

Süt dişleri zamanından önce çekilirse, alttan gelen daimi dişe yer kalmaz ve yer darlığı oluşur. Bu durumda yeni diş çıkana kadar süt dişinin yerini tutacak bir yer tutucu yapılması gerekir.


Acil Durumlar

Çocuklarda Diş Ağrısı
Ağrıyan dişin çevresini temizleyin. Ilık tuzlu su ile gargara yaptırın ve eğer varsa sıkışmış yiyecek artıklarını diş ipi ile uzaklaştırın. Asla dişin üzerine aspirin ya da benzeri ilaçlar koymayın. Çocuğunuza daha önce denemiş olduğunuz bir ağrı kesici verin ve en kısa sürede bir dişhekimine götürün.

Çocuğun Dudak, Dil, ya da Yanak Isırması Durumunda
Şişlik oluşmamamsı için buz koyun. Eğer kanama varsa, temiz bir gazlı bez ile hafifçe basınç uygulayın. Kanama 15 dakika içinde durmazsa dişhekiminize başvurun.

Süt veya Sürekli Dişlerin Travmaya Uğradığı Durumlarda
Çocuklarda dişlerin zarar gördüğü kazalarda zaman kaybetmeden müdahalede bulunulmalıdır. Çocuklardaki diş yaralanmaları, bazen kalıcı dişin tamamıyla yuvasından ayrılmasına sebep olabilir. Bu durumda dişi bulun. Köküne mümkün olduğunca dokunmadan alın. Dişhekimine gidene kadar dişi saklamak için bir bardak sütün içine, eğer süt mevcut değilse, temiz bir su içine koymanız gerekir.

Hiç zaman kaybetmeden diş hekiminiz ile temasa geçin. Travmalardan sonra her kaybedilen saat oluşan hasarı büyütmektedir.

Dişhekiminize ulaşana kadar yarayı ılık su ile temizleyin. O bölgeye soğuk kompres uygulayın. Varsa Kırık diş parçalarını saklayın.


Çocuklar İçin Sağlıklı Beslenme

Dengeli beslenme çocuğunuzun genel vücut gelişimini etkilediği gibi diş sağlığının da temel unsurlarından biridir.

Ağzımız içindeki bakteriler diş ve diş etleri üzerindeki yediğimiz yiyeceklerden arta kalan besin plağı ile beslenirler. Ancak bakterilerin atığı asidiktir ve bu asit ortam dişlerin çürümesine sebep olur. Özellikle şekerli yiyecekler m.o.lar tarafından kolay ve hızla aside dönüştürülebildiğinden çürük riskini artırmaktadırlar.


Karbonhidratlar, sağlıklı bir diyetin önemli bir bölümü olduklarından, karbonhidratı kesmeyin. Bu, hiçbir zaman kendinizin ve çocuğunuzun dondurma, kek, turta ya da şeker yemesine izin vermeyin demek değildir. Yediğiniz şeker miktarından ziyade, nasıl ve ne zaman yediğiniz daha önemlidir. Öğünler arasında yenilen tatlılar öğünde yenenlere nazaran daha çok zarar verir.


Bunun yerine, diş çürüklerini önlemek için şu önlemleri alın:

Diş SağlığıÇocuğunuzu atıştırmalıklardan yapışkan yiyeceklerden uzak tutun. Şeker, karamel, cips gibi yiyecekler dişlere yapışır. Bunları yedikten sonra 20 dakika içinde dişlerin fırçalanması (bakteri, diş çürümesine neden olan asidi bu süreden sonra üretmeye başlar) gerekir.


Atıştırılan yiyecekleri dikkatle seçin. Diş çürümesine neden olan yiyecekleri öğün aralarında yemek, aynı yiyecekleri öğünde yemekten daha zararlıdır. Gün boyunca azar azar atıştırmak bakterinin dişler üzerinde sürekli asit bulundurmasına izin verir.


Sürekli şekerli, asitli içecekler içilmemesi gerekir. Bunları tüketirken pipet kullanarak dişlerle temasını azaltın.


Sakız çiğnemek faydalıdır, tükürük akışını artırdığından ağızdaki asidik ortamın daha hızlı normale dönmesini sağlar. Fakat şekersiz veya diş dostu sakızlar tüketilmelidir.


Alınan şeker ve karbonhidrat miktarını denetleyin.


Parmak, Emzik, Biberon Emme

PedodontiBebeklerin, en azından ilk dört ay anne sütü ile beslenmeleri ağız çevresindeki yumuşak doku ve kas fonksiyonlarının normal gelişimini sağlayacaktır. Anne sütünün yetersiz olduğu durumlarda fizyolojik başlıklı (damaklı, kesik uçlu) biberon kullanımı gerekir.

Emme fonksiyonu yeni doğmuş çocuklarda iç güdüsel bir harekettir ve 1.5 – 2 yaşına kadar devam eder. Eğer parmak emme alışkanlığı 3 – 6 yaş arasında hala devam ediyosa bu alışkanlık mutlaka giderilmelidir.

Biberonla beslenme ise en fazla 1.5 yaşına kadar devam edebilir Bu alışkanlığın devam etmesi yeni gelişmekte olan kas ve kemik yapıları üzerine basınç uygulayarak dişlerin yer değiştirmesine yol açar. solunum ve çene gelişmesi üzerine olumsuz etki eder. Bu durumda üst ön dişler öne, alt ön dişler ise geriye doğru eğilir, " V " şeklinde bir çene kavsi meydana gelir, üst ve alt ön dişler arasında açıklık oluşur. Alışkanlık 4 yaşına kadar bırakılırsa bu açıklık kapanır, tedavinin zamanlaması çok önemlidir.

Çocuk cesaretlendirilerek, ödüllendirilerek pozitif yönlendirilmelidir ama herşeye rağmen bu alışkanlıktan vazgeçememişse bir diş hekimine başvurarak profesyonel yardım alınması gereklidir.


Yer Tutucular

Yer TutucularSüt dişlerinin düşme zamanında önce kaybedildiği durumlarda alttan gelecek sürekli dişin yerini korumak amacıyla yapılan apareylere yer tutucu denir. Süt dişleri sürekli dişler gelene kadar ağızda çocuğa fonksiyon estetik ve fonasyon sağlamanın yanında alttan gelecek olan dişe de rehberlik eder. Çürük enfeksiyon travma ya da herhangi bir nedenle süt dişlerinin vaktinden önce kaybedildiği durumlarda eğer yer tutucu yapılmazsa ağızda gelişimsel bozukluklar ve çapraşıklıklar meydana gelir.

Çocuğun ağzından bir ölçü alınarak laboratura gönderilir ve dişlere uygun bir yer tutucu yapılır. Hazırlanan bu yer tutucu dişlere yapıştırılır ve alttan sürekli diş çıkana kadar 6 ayda bir hekim tarafından kontrol edilir. Çocuğa herhangi bir zarar vermez ve çiğnemesine engel teşkil etmez.


Dişhekimi Korkusu

Kendi kötü deneyimlerinizi çocuğunuza aktarmayınız.
Çocuğu korkutmak, cezalandırmak amacıyla "seni dişçiye götürürüm, iğne yaptırırım" şeklinde sözler sarf etmeyiniz, etrafınızda benzer sözler sarf eden tanıdıklarınız varsa uyarınız.

Dişhekimi Korkusuİlk diş hekimi muayenesinin, çocuğun ilk dişi çıkmaya başladıktan sonra, genellikle 6 ay – 1 yaş arasında olması önerilmektedir. İlk diş hekimi ziyaretinin bu kadar erken başlamasının en önemli nedeni, bebeklik döneminde dişlerin nasıl temizlenmesi gerektiğini ebeveynlere göstermek ve biberon çürüğü dediğimiz yanlış beslenme alışkanlıklarına bağlı olarak oluşabilen çürüklerden çocuğunuzu korumaktır. Bu yaşlardan itibaren çocuğunuzu 6 ayda bir veya diş hekiminizin önereceği aralıklarla kontrole götürmeniz çok önemlidir.

Dişhekiminin bu kontrollerde gerekli durumlarda yapacağı basit ve kısa süren koruyucu uygulamalar (fissür örtücüler, fluorid uygulamaları gibi) çocuğunuzun dişlerinde çürüklerin oluşması engelleyecektir. Kısa ve basit tedaviler çocuğunuzun diş tedavisine alışmasını sağlayacak, tedaviden ve/veya çevreden duyulanlar doğrultusunda çocukta korku ve kaygı gelişimi engellenecektir.